Yumurtalık (Over) Kanseri Nedir?
Yumurtalık kanseri, yumurtalık dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu gelişen kötü huylu tümörleri ifade eder.
Yumurtalıklar, kadın üreme sisteminin önemli organlarından biridir ve hem yumurta üretiminden hem de östrojen ve progesteron gibi hormonların salgılanmasından sorumludur.
Yumurtalık kanseri tek bir hastalık değildir. Farklı hücre tiplerinden kaynaklanan çeşitli alt türleri bulunmaktadır. Bu nedenle tanı ve tedavi süreci her hastada farklılık gösterebilir.
Yumurtalık Kanseri Kimlerde Görülebilir?
Yumurtalık kanseri her yaşta ortaya çıkabilmekle birlikte ileri yaşlarda daha sık görülmektedir.
Riski etkileyebilecek bazı faktörler şunlardır:
- İleri yaş
- Ailede yumurtalık veya meme kanseri öyküsü
- BRCA1 ve BRCA2 gibi bazı gen değişiklikleri
- Lynch Sendromu
- Hiç doğum yapmamış olmak
- Bazı hormonal ve çevresel faktörler
Bu risk faktörlerine sahip olmak kesin olarak kanser gelişeceği anlamına gelmediği gibi, hiçbir risk faktörü bulunmayan kişilerde de yumurtalık kanseri görülebilir.
Yumurtalık Kanserinin Belirtileri Nelerdir?
Yumurtalık kanserinin erken dönem belirtileri çoğu zaman özgül değildir ve farklı hastalıklarla karışabilir.
En sık bildirilen belirtiler arasında:
- Karında şişlik veya dolgunluk hissi
- Pelvik bölgede ağrı veya baskı hissi
- Erken doyma
- İştah azalması
- Sık idrara çıkma
- Kabızlık veya bağırsak alışkanlıklarında değişiklik
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Sürekli yorgunluk
yer alabilir.
Bu belirtiler kısa süreli ve geçici olabilir. Ancak haftalar boyunca devam etmesi veya giderek artması durumunda değerlendirilmesi önemlidir.
Her Yumurtalık Kisti Kanser midir?
Hayır.
Yumurtalıkta görülen kistlerin büyük bölümü iyi huyludur.
Özellikle üreme çağındaki kadınlarda fonksiyonel kistler oldukça sık görülür ve çoğu zaman kendiliğinden kaybolabilir.
Ancak bazı kitleler ileri inceleme gerektirebilir.
Ultrasonografi bulguları, hastanın yaşı, kitlenin özellikleri ve gerekli görülen diğer değerlendirmeler birlikte incelenerek karar verilir.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı sürecinde öncelikle hastanın şikâyetleri ve tıbbi öyküsü değerlendirilir.
Gerekli görüldüğünde;
- Jinekolojik muayene
- Transvajinal ultrasonografi
- Bilgisayarlı Tomografi (BT)
- Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)
- PET/BT
- Bazı tümör belirteçleri (uygun hastalarda)
- Patolojik inceleme
kullanılabilir.
Kesin tanı çoğu zaman çıkarılan dokunun patolojik değerlendirilmesi ile konulur.
Yumurtalık Kanserinde Evreleme Neden Önemlidir?
Tanı sonrasında hastalığın yaygınlığının belirlenmesi tedavi planı açısından önem taşır.
Evreleme sırasında;
- Hastalığın yalnızca yumurtalıkta olup olmadığı,
- Karın içine yayılım bulunup bulunmadığı,
- Lenf bezlerinin etkilenip etkilenmediği,
- Uzak organ tutulumu olup olmadığı
değerlendirilir.
Bu bilgiler uygulanacak tedavinin planlanmasına yardımcı olur.
Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Tedavi planı;
- Kanserin tipi,
- Hastalığın evresi,
- Hastanın yaşı,
- Genel sağlık durumu,
- Çocuk sahibi olma planı
gibi birçok faktör dikkate alınarak hazırlanır.
Uygun hastalarda;
- Cerrahi tedavi
- Kemoterapi
- Hedefe yönelik tedaviler
- Bazı durumlarda immünoterapi
değerlendirilebilir.
Her hastanın tedavi süreci bireysel olarak planlanır.
Erken Tanı Mümkün müdür?
Yumurtalık kanseri için toplum genelinde uygulanması önerilen rutin bir tarama testi bulunmamaktadır.
Bu nedenle belirtilerin fark edilmesi ve risk grubundaki kişilerin düzenli jinekolojik kontrollerini aksatmaması önemlidir.
Aile öyküsü bulunan kişilerde risk değerlendirmesi farklı şekilde planlanabilir.
Yumurtalık kanseri, erken dönemde belirgin belirti vermeyebilen jinekolojik kanserlerden biridir. Ancak uzun süren karın şişliği, pelvik ağrı, erken doyma hissi ve açıklanamayan sindirim sistemi yakınmaları gibi belirtilerin gecikmeden değerlendirilmesi önem taşır. Yumurtalıkta saptanan her kitle kanser değildir ve kesin tanı, muayene, görüntüleme yöntemleri ile gerektiğinde patolojik incelemenin birlikte değerlendirilmesiyle konulur. Tedavi planı ise hastalığın özelliklerine göre kişiye özel olarak belirlenir.
Prof. Dr. Selçuk Erkılınç
Kadın Hastalıkları ve Doğum ile Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi uzmanı. 17 yıllık hekimlik deneyimi, 45+ akademik yayını ve profesörlük akademik unvanı ile kadın sağlığı alanında öncü çalışmalar yürütmektedir.
